Help Finance / Sprawy z bankiem / Niedozwolone zapisy

Niedozwolone zapisy w umowie, które nie wiążą konsumenta

Zapis, którego nie uzgodniono z konsumentem indywidualnie i który rażąco narusza jego interesy wbrew dobrym obyczajom, nie wiąże go. Reszta umowy co do zasady zostaje w mocy.

Wybierz swoją umowę Opisz sprawę
  • Stan prawny na 23.10.2026
  • Art. 385¹ Kodeksu cywilnego
  • Ciężar dowodu po stronie przedsiębiorcy
Lupa nad umową z zaznaczonym zapisem

W skrócie

  • Klauzula abuzywna to zapis umowy z konsumentem, który nie był uzgodniony indywidualnie i kształtuje jego prawa sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
  • Taki zapis nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie.
  • Wyjątek dotyczy jednoznacznie sformułowanych głównych świadczeń, na przykład ceny.
  • Indywidualne uzgodnienie musi udowodnić ten, kto się na nie powołuje, zwykle przedsiębiorca.
  • Art. 385³ wymienia 23 rodzaje zapisów, które w razie wątpliwości uważa się za niedozwolone.

Podstawa prawna: art. 385¹-385³ Kodeksu cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 795)

Wybierz swoją umowę
Kiedy zapis jest niedozwolony
Co dzieje się z umową
Kto musi udowodnić, że zapis negocjowano
Gdzie sprawdzić, czy podobny zapis kwestionowano
Najczęstsze pytania

Wybierz swoją umowę

Ten sam przepis działa w różnych umowach inaczej. Każda strona omawia punkty katalogu, które pasują do danej sytuacji.

Umowa kredytu

Kto czego dowodzi, ocena według dnia podpisania i punkty katalogu spotykane w kredytach.

Czytaj

Umowa ubezpieczenia

Ogólne warunki ubezpieczenia jako wzorzec i wyłączenia odpowiedzialności.

Czytaj

Jednoosobowa działalność

Ochrona jak dla konsumenta, gdy umowa nie ma dla przedsiębiorcy charakteru zawodowego.

Czytaj

Nienależne opłaty

Ustawowe limity opłat w kredycie konsumenckim, ponad które nadwyżka się nie należy.

Czytaj

Kiedy zapis jest niedozwolony

Zapis nie wiąże konsumenta tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie wszystkie warunki z art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Warunek

Co to znaczy

Umowa z konsumentem

Konsument to osoba fizyczna, która zawiera umowę z przedsiębiorcą w sprawie niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. art. 22¹ KC

Brak indywidualnego uzgodnienia

Konsument nie miał rzeczywistego wpływu na treść zapisu, zwłaszcza gdy zapis pochodzi z wzorca przedsiębiorcy. art. 385¹ § 3 KC

Sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów

Oba elementy muszą wystąpić razem. Ocenia się je według stanu z chwili zawarcia umowy. art. 385¹ § 1, art. 385² KC

Nie dotyczy jednoznacznych świadczeń głównych

Zapis o cenie lub wynagrodzeniu podlega kontroli tylko wtedy, gdy nie jest sformułowany jednoznacznie. art. 385¹ § 1 zd. 2 KC

Co dzieje się z umową

Niedozwolony zapis odpada, a umowa trwa dalej w pozostałym zakresie (art. 385¹ § 2 Kodeksu cywilnego). Konsument nie musi go wykonywać, a przedsiębiorca nie może się na niego powoływać.

Inaczej bywa, gdy zapis dotyczył konstrukcji głównego świadczenia. Najwyraźniej widać to przy kredytach we frankach i euro, gdzie Trybunał Sprawiedliwości UE dopuścił upadek całej umowy.

Kredyty walutowe i wyroki TSUE →

Kto musi udowodnić, że zapis negocjowano

Ciężar dowodu, że zapis uzgodniono indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 385¹ § 4 Kodeksu cywilnego). Konsument nie musi wykazywać, że umowy nie negocjował.

Pomaga też zasada z art. 385 § 2 Kodeksu cywilnego: wzorzec umowy ma być jednoznaczny i zrozumiały, a zapisy niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.

Masz zapis, który budzi wątpliwości?

Przepisz go dosłownie w formularzu i napisz, jakiej umowy dotyczy. Odpiszemy mailem, z którym warunkiem i punktem katalogu go porównać.

Opisz swoją sprawę

Gdzie sprawdzić, czy podobny zapis kwestionowano

Zanim ocenisz własną umowę, sprawdź źródła publiczne. Wpis dotyczy konkretnego zapisu konkretnego wzorca, więc podobieństwo trzeba porównać słowo po słowie.

  • Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK zawiera postanowienia uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
  • Decyzje Prezesa UOKiK o uznaniu postanowień wzorca umowy za niedozwolone.
  • Rzecznik Finansowy w sporach z bankami, firmami pożyczkowymi i ubezpieczycielami.
  • Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów, którego adres znajdziesz na stronie prawakonsumenta.uokik.gov.pl.

Najczęstsze pytania

Co do zasady nie. Strony są związane umową w pozostałym zakresie (art. 385¹ § 2 Kodeksu cywilnego). Wyjątek bywa wtedy, gdy zapis dotyczył konstrukcji głównego świadczenia, jak w kredytach walutowych.

Konsument nie miał rzeczywistego wpływu na jego treść. Dotyczy to zwłaszcza zapisów przejętych z wzorca umowy zaproponowanego przez przedsiębiorcę.

Nie. Ciężar dowodu, że zapis uzgodniono indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, zwykle na przedsiębiorcy.

Osobę fizyczną prowadzącą działalność chroni art. 385⁵ Kodeksu cywilnego, jeśli umowa nie ma dla niej charakteru zawodowego. Spółek ten przepis nie obejmuje.

Nie automatycznie. Wpis dotyczy konkretnego postanowienia konkretnego wzorca. O zapisie w innej umowie rozstrzyga porównanie treści i okoliczności jej zawarcia.

Na tej stronie

Zapis w umowie budzi wątpliwości?

Przepisz go w formularzu. Odpowiemy mailem, który przepis go dotyczy.

Opisz sprawę

Opisz swoją sprawę

Dziś nie mamy partnera w sprawach z bankami. Opisz, czego dotyczy umowa, a odpowiemy mailem, które przepisy warto sprawdzić i gdzie złożyć reklamację lub skargę. Twoich danych nikomu nie przekazujemy.

  • Przepisz sporny zapis dosłownie i napisz, jakiej umowy dotyczy.
  • Odpowiemy mailem z przepisem i adresami bezpłatnej pomocy.
  • Telefon jest nieobowiązkowy, w tym temacie odpowiadamy mailem.

Formularz nic nie kosztuje. Zasady przekazywania zgłoszeń opisujemy na stronie Partnerzy.

Czego dotyczy sprawa?*
W sprawach z bankiem odpowiadamy mailem: który przepis dotyczy umowy i co możesz zrobić. Danych nikomu nie przekazujemy.
Nieobowiązkowe, ale im konkretniej, tym sensowniejsza odpowiedź.
Zgoda na informacje o zmianach prawa (nieobowiązkowa)
Zgodę możesz w każdej chwili wycofać, pisząc na kontakt@helpfinance.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed jej wycofaniem.

Czytaj dalej

Kredyty walutowe

Klauzule przeliczeniowe we frankach i euro oraz wyroki TSUE.

Czytaj

Sankcja kredytu darmowego

Gdy umowa kredytu konsumenckiego narusza obowiązki informacyjne.

Czytaj

Zwrot prowizji

Koszty kredytu do zwrotu przy wcześniejszej spłacie, z kalkulatorem.

Czytaj

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny i aktualizacja: 23.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.