Zamknięcie działalności z długami: co dalej z ZUS, US i fakturami

PrzezDamianCzerski Reading Time: 17 minutes
Właścicielka kawiarni pakuje dokumenty firmy przy zamykaniu działalności

Wniosek o wykreślenie z CEIDG jest bezpłatny i zamyka firmę w rejestrze. Zamknięcie działalności z długami nie zamyka jednak samych długów, bo w jednoosobowej działalności przedsiębiorcą jesteś Ty. Wyjaśniamy, co dzieje się dalej z zaległościami w ZUS, w urzędzie skarbowym i u kontrahentów oraz jakie ścieżki dają przepisy.

  • Przez 1 rok od wykreślenia z rejestru wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie Twojej upadłości jako byłego przedsiębiorcy.
  • Składki ZUS przedawniają się po 5 latach od wymagalności, podatek po 5 latach od końca roku, w którym minął termin płatności. Raty zawieszają ten bieg.
  • ZUS może umorzyć składki m.in. po zaprzestaniu działalności przy braku majątku albo po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej.

Opisz swoją sytuację

Podstawa: art. 15 ustawy o CEIDG; art. 24, 28 i 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 67a i 70 Ordynacji podatkowej; art. 118 i 554 Kodeksu cywilnego; art. 8 i 4911 Prawa upadłościowego

Wykreślenie z CEIDG a długi firmy

Zamknięcie firmy w rejestrze to jedna sprawa, a rozliczenie jej zobowiązań to druga.

Kiedy kończysz działalność, masz obowiązek złożyć wniosek o wykreślenie z CEIDG. Wniosek jest wolny od opłat.

Przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o (…) jego wykreślenie z CEIDG - w przypadku zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej (…).

Ustawa o CEIDG i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. 2026 poz. 30 t.j. ze zm.), art. 15 ust. 1 pkt 2 (cytat, skrócony; od 14 października 2026 r. przepis mówi o „wykreśleniu przedsiębiorcy z CEIDG” - zmiana redakcyjna wprowadzona ustawą z Dz.U. 2026 poz. 507); art. 15 ust. 3 w zw. z art. 13 (brak opłat)

Przepisy nie wiążą wykreślenia z wygaśnięciem długów. Kluczowe jest to, kto jest przedsiębiorcą. Prawo przedsiębiorców wymienia wprost osobę fizyczną.

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2025 poz. 1480 t.j.), art. 4 ust. 1 (cytat)

W jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) nie powstaje odrębny podmiot, który mógłby „zabrać” długi ze sobą. Umowy, faktury i decyzje dotyczą Ciebie jako osoby fizycznej. Po wykreśleniu zmienia się Twój status w rejestrze, a nie to, komu i ile jesteś winien.

Częsty błąd: traktowanie zamknięcia firmy jako sposobu na ucieczkę od obowiązków z okresu, gdy ją prowadziłeś. Jeżeli niewypłacalność wystąpiła jeszcze w czasie działalności, dłużnik miał 30 dni na złożenie wniosku o upadłość (art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego). Za zawinione niezłożenie wniosku w terminie sąd może orzec zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na od 1 do 10 lat (art. 373 ust. 1 pkt 1).

Postępowanie w tej sprawie musi zostać wszczęte w terminach z art. 377 ust. 1, a gdy wniosku o upadłość w ogóle nie złożono - w ciągu 3 lat od ustania stanu niewypłacalności albo wygaśnięcia obowiązku złożenia wniosku. Szerzej o tym terminie piszemy w tekście upadłość przedsiębiorcy: niewypłacalność i trzydzieści dni.

Zaległości w ZUS po zamknięciu firmy: raty i umorzenie

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje dwie różne drogi: rozłożenie długu w czasie albo jego umorzenie.

Raty i odroczenie

ZUS może na Twój wniosek odroczyć termin płatności albo rozłożyć należność na raty. Robi to w formie umowy. Od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę od dnia następującego po dniu wpływu wniosku.

Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2026 poz. 199 t.j. ze zm.), art. 29 ust. 1 (cytat); ust. 1a i 2 (parafraza)

Przy odroczeniu lub ratach ZUS ustala opłatę prolongacyjną na zasadach z Ordynacji podatkowej (art. 29 ust. 4). Jeśli nie zapłacisz rat w terminie, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna razem z odsetkami (art. 29 ust. 3).

Umorzenie przy całkowitej nieściągalności

Zasadą jest, że ZUS umarza składki tylko wtedy, gdy są całkowicie nieściągalne. Ustawa zamyka listę takich sytuacji. Dla osoby po zamknięciu JDG najważniejsze są trzy z nich:

  • nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, braku małżonka, następców prawnych i możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (pkt 3),
  • ogłoszono upadłość konsumencką, czyli upadłość z tytułu V części trzeciej Prawa upadłościowego (pkt 4c),
  • naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5).

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2026 poz. 199 t.j. ze zm.), art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 3, 4c i 5 (parafraza, wybrane punkty)

Umorzenie składek obejmuje też odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 28 ust. 4).

Umorzenie mimo braku całkowitej nieściągalności

Jeśli opłacałeś składki na własne ubezpieczenia społeczne, czyli byłeś jednocześnie ubezpieczonym i płatnikiem, ZUS może je umorzyć „w uzasadnionych przypadkach” także bez całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Szczegóły określa rozporządzenie z 2003 r.: musisz wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zapłata pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla Ciebie i Twojej rodziny. Rozporządzenie podaje przykłady, m.in. sytuację, gdy zapłata pozbawiłaby Was możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 nr 141 poz. 1365), § 3 ust. 1 (parafraza)

Przepis mówi, że ZUS „może” umorzyć należność. To uznanie organu, a nie automat.

Zaległości podatkowe: ulgi z art. 67a Ordynacji

Urząd skarbowy może rozłożyć dług na raty, odroczyć termin albo umorzyć należność, ale tylko na Twój wniosek.

Warunkiem jest ważny interes podatnika lub interes publiczny. Od 1 października 2026 r. zmienił się art. 67a § 1 pkt 3: organ może umorzyć nie tylko zaległość podatkową, ale także sam podatek, czyli kwotę, której termin płatności jeszcze nie minął.

Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości albo w części podatek, zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622 t.j. ze zm.), art. 67a § 1 pkt 1 i 2 (cytat); pkt 3 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 846), obowiązującym od 1 października 2026 r. (cytat)

Jeśli ulga dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, art. 67b § 1 Ordynacji wiąże jej udzielenie z zasadami pomocy publicznej, w tym pomocy de minimis. Umorzenie zaległości umarza też odsetki za zwłokę w tej samej części (art. 67a § 2).

Faktury, kredyty i leasing: długi wobec firm

Wobec kontrahentów, banków i leasingodawców nie działają ulgi z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani z Ordynacji podatkowej. Liczą się umowa i Kodeks cywilny.

Wierzyciele cywilni mogą dochodzić zapłaty po zamknięciu firmy tak samo jak wcześniej. Termin przedawnienia zależy od rodzaju roszczenia.

Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 118 (cytat)

Kodeks zna też krótsze terminy szczególne. Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem 2 lat (art. 554 KC).

Dwuletnie terminy mają też m.in. roszczenia z umowy o dzieło, liczone od oddania dzieła (art. 646 KC) i niektóre roszczenia o wynagrodzenie za usługi świadczone zawodowo (art. 751 pkt 1 KC).

Czy konkretne roszczenie jest „związane z prowadzeniem działalności gospodarczej” i który termin się do niego stosuje, ocenia się w danej sprawie. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu (np. wyrokiem albo nakazem zapłaty) przedawnia się z upływem 6 lat, a jego część dotycząca świadczeń okresowych należnych w przyszłości - z upływem 3 lat (art. 125 § 1 KC). Więcej o liczeniu i przerywaniu biegu przeczytasz w tekście przedawnienie długu: terminy i przerwanie biegu.

Przedawnienie długów po zamknięciu działalności na przykładzie

Każdy rodzaj długu ma inny sposób liczenia terminu, więc warto rozpisać je osobno.

Jak liczy się przedawnienie długów z JDG (zasady ogólne)
Rodzaj długuTerminOd kiedy liczonyPrzepis
Składki ZUS5 latod dnia wymagalnościart. 24 ust. 4 ustawy o s.u.s.
Podatek5 latod końca roku, w którym upłynął termin płatnościart. 70 § 1 Ordynacji podatkowej
Roszczenie związane z działalnością gospodarczą (zasada)3 lataod wymagalności, koniec terminu w ostatnim dniu rokuart. 118 i 120 § 1 KC
Sprzedaż w zakresie działalności sprzedawcy (np. faktura za towar)2 lataod wymagalności, koniec terminu w ostatnim dniu rokuart. 554, 118 i 120 § 1 KC
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem6 lat (świadczenia okresowe na przyszłość: 3 lata)zasada szczególna dla roszczeń stwierdzonych orzeczeniemart. 125 § 1 KC

Przykład (założenia przyjęte do wyliczenia, bez przerw i zawieszeń poza opisanymi):

  • Faktura hurtowni za towar z terminem płatności 15 marca 2024 r. (roszczenie ze sprzedaży w zakresie działalności sprzedawcy): 2 lata mijają w marcu 2026 r., a koniec terminu przypada na 31 grudnia 2026 r. Gdyby do tego samego roszczenia stosował się termin 3 lat, koniec przypadłby na 31 grudnia 2027 r.
  • Podatek z terminem płatności 30 kwietnia 2025 r.: 5 lat liczonych od końca 2025 r. kończy się 31 grudnia 2030 r.
  • Składka ZUS za wrzesień 2024 r. osoby prowadzącej JDG: termin płatności to 20. dzień następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy o s.u.s.). 20 października 2024 r. wypadał w niedzielę, więc termin przesunął się na 21 października 2024 r. (art. 12 § 5 Ordynacji w brzmieniu obowiązującym w 2024 r., w zw. z art. 31 ustawy o s.u.s.). 5 lat mija w październiku 2029 r.
  • Ta sama składka objęta umową ratalną zawartą 2 marca 2026 r., z ostatnią ratą 31 grudnia 2027 r.: bieg przedawnienia stoi przez około 22 miesiące (669-670 dni, zależnie od sposobu liczenia dni granicznych), więc koniec terminu przesuwa się w przybliżeniu na sierpień 2031 r.

Na co uważać: raty mają swoją cenę. Od dnia zawarcia umowy ratalnej z ZUS do terminu ostatniej raty bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu (art. 24 ust. 5a ustawy o s.u.s.). Podobnie działa decyzja urzędu skarbowego o odroczeniu lub ratach (art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji).

Z drugiej strony od składek rozłożonych na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę (art. 29 ust. 2 ustawy o s.u.s.).

Inaczej działa egzekucja: przy składkach ZUS zawiesza bieg przedawnienia (art. 24 ust. 5b ustawy o s.u.s.), a przy podatkach środek egzekucyjny, o którym zostałeś zawiadomiony, go przerywa i termin biegnie od nowa (art. 70 § 4 Ordynacji).

Bieg przedawnienia podatku zawiesza też m.in. wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 1). Ogłoszenie upadłości przerywa bieg w obu przypadkach (art. 24 ust. 5c ustawy o s.u.s., art. 70 § 3 Ordynacji).

Należności zabezpieczone hipoteką lub zastawem (w Ordynacji: zastawem skarbowym) nie ulegają przedawnieniu, ale po upływie terminu można je egzekwować tylko z przedmiotu zabezpieczenia (art. 24 ust. 5 ustawy o s.u.s., art. 70 § 8 Ordynacji).

Upadłość po zamknięciu działalności gospodarczej

Po wykreśleniu z rejestru wniosek o upadłość rozpatruje się według przepisów o upadłości konsumenckiej, a przez rok wierzyciele mają szczególne uprawnienie.

Wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą, także po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok. Postępowanie toczy się według przepisów tytułu V części trzeciej.

Prawo upadłościowe (Dz.U. 2026 poz. 913 t.j.), art. 8 ust. 1 (cytat)

Tytuł V części trzeciej to przepisy o upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, potocznie: upadłość konsumencka. Stosuje się je wobec osób fizycznych, których upadłości nie można ogłosić według przepisów o upadłości przedsiębiorców (art. 4911 ust. 1). Po wykreśleniu z CEIDG Twoja sprawa trafia więc co do zasady do trybu konsumenckiego, niezależnie od tego, kto złoży wniosek. Sąd w każdej sprawie bada jednak przesłanki, w tym niewypłacalność, i może wniosek oddalić.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest jednocześnie jedną z ustawowych przesłanek umorzenia składek przez ZUS (art. 28 ust. 3 pkt 4c ustawy o s.u.s.). Kto i na jakich warunkach może skorzystać z tej drogi, opisujemy w tekście kto może ogłosić upadłość konsumencką.

Jeśli firma wciąż działa i myślisz o jej zamknięciu z powodu długów, warto wcześniej sprawdzić, czy nie wchodzi w grę restrukturyzacja firmy.

Co możesz zrobić teraz

Kilka kroków, które porządkują sytuację niezależnie od tego, którą ścieżkę ostatecznie wybierzesz.

  1. Spisz wszystkie długi z podziałem na ZUS, urząd skarbowy i wierzycieli cywilnych. Przy każdym zapisz termin płatności i to, czy jest wyrok, nakaz zapłaty lub egzekucja.
  2. Policz terminy przedawnienia według zasad z tabeli powyżej. Sprawdź, czy nie było rat, egzekucji lub upadłości, które zmieniają bieg.
  3. Sprawdź stan konta w ZUS i urzędzie skarbowym, zanim złożysz wniosek o raty albo umorzenie. Przy umorzeniu składek z art. 28 ust. 3a to Ty musisz wykazać, że stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwalają na zapłatę (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.).
  4. Zestaw raty z alternatywą. Raty zatrzymują odsetki w ZUS, ale wstrzymują przedawnienie. Przy długach, których nie da się spłacić, porównaj je z umorzeniem lub upadłością.
  5. Zbierz dokumenty: umowy, faktury, decyzje, pisma komornika i potwierdzenie wykreślenia z CEIDG z datą. Data wykreślenia wyznacza roczny termin z art. 8 Prawa upadłościowego.

Więcej ścieżek wyjścia z długów zebraliśmy w dziale oddłużanie.

Najczęstsze pytania

Czy po zamknięciu działalności długi firmy przechodzą na mnie prywatnie?

W jednoosobowej działalności nie ma czego „przenosić”, bo przedsiębiorcą od początku jest osoba fizyczna (art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Wykreślenie z CEIDG zmienia wpis w rejestrze, a zobowiązania pozostają Twoje.

Czy można zamknąć działalność, mając zaległości w ZUS?

Ustawa o CEIDG nakłada obowiązek złożenia wniosku o wykreślenie w razie zaprzestania działalności i nie uzależnia go od spłaty zaległości (art. 15 ust. 1 pkt 2). Zaległości w ZUS pozostają do zapłaty, a ZUS może je rozłożyć na raty lub umorzyć na zasadach z art. 28 i 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Czy ZUS umorzy składki po zamknięciu firmy?

Może, ale nie musi. Jedną z ustawowych przesłanek jest zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, małżonka, następców prawnych i możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie (art. 28 ust. 3 pkt 3). Składki na własne ubezpieczenia ZUS może też umorzyć ze względu na sytuację majątkową i rodzinną (art. 28 ust. 3a).

Kiedy przedawniają się długi z działalności gospodarczej?

Składki ZUS po 5 latach od wymagalności, podatek po 5 latach od końca roku, w którym minął termin płatności. Roszczenia cywilne związane z działalnością gospodarczą przedawniają się co do zasady po 3 latach, a np. roszczenia ze sprzedaży w zakresie działalności sprzedawcy po 2 latach; koniec terminu przypada w ostatnim dniu roku. Raty, egzekucja i upadłość mogą ten bieg zawiesić albo przerwać.

Czy po zamknięciu JDG mogę ogłosić upadłość konsumencką?

Przepisy o upadłości konsumenckiej stosuje się do osób fizycznych, których upadłości nie można ogłosić według przepisów dla przedsiębiorców (art. 4911 ust. 1 Prawa upadłościowego). Przez rok od wykreślenia wniosek o Twoją upadłość może złożyć także wierzyciel, a postępowanie toczy się wtedy w tym samym trybie (art. 8 ust. 1).

Czy urząd skarbowy może umorzyć podatek, którego termin jeszcze nie minął?

Od 1 października 2026 r. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pozwala umorzyć w całości albo w części także podatek, a nie tylko zaległość podatkową. Wymaga to wniosku i wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Źródła

  • Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. 2026 poz. 30 t.j. ze zm.), art. 13, art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 3; ustawa z dnia 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 507), art. 1 pkt 13 lit. a tiret drugie i art. 31.
  • Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2025 poz. 1480 t.j. ze zm.), art. 4 ust. 1.
  • Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2026 poz. 199 t.j. ze zm.), art. 24 ust. 4, 5, 5a, 5b i 5c, art. 28 ust. 1-4, art. 29 ust. 1-4, art. 31, art. 47 ust. 1 pkt 4.
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. 2003 nr 141 poz. 1365), § 3 ust. 1.
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622 t.j. ze zm.), art. 12 § 5, art. 67a § 1 i 2, art. 67b § 1, art. 70 § 1-4, § 6 pkt 1 i § 8.
  • Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 846), art. 1 pkt 1 (zmiana art. 12 § 5), art. 1 pkt 13 i art. 35.
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 118, art. 120 § 1, art. 125 § 1, art. 554, art. 646, art. 751 pkt 1.
  • Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. 2026 poz. 913 t.j.), art. 8 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 373 ust. 1 pkt 1, art. 377 ust. 1, art. 4911 ust. 1.

Stan prawny na: 1 października 2026 r.

Opracowanie: Zespół Help Finance

Help Finance nie jest kancelarią i nie świadczy usług prawnych. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Podobne wpisy