Help Finance / Sprawy z bankiem / Sankcja kredytu darmowego

Sankcja kredytu darmowego, czyli kredyt bez odsetek i kosztów

Jeśli kredytodawca naruszył jeden z obowiązków wymienionych w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, możesz złożyć mu pisemne oświadczenie i oddać sam pożyczony kapitał, bez odsetek i innych kosztów kredytu. Masz na to rok od dnia wykonania umowy, a umowa nie może tego uprawnienia wyłączyć.

Opisz swoją sprawę Przejdź do kalkulatora
  • Stan prawny na 23.10.2026
  • Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim
  • Rok od wykonania umowy
Dłonie nad umową kredytu z zakreślonym fragmentem

W skrócie

  • Po oświadczeniu oddajesz kapitał w terminach z umowy, a odsetki, prowizja i inne koszty należne kredytodawcy odpadają.
  • Sankcję uruchamia tylko naruszenie przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1, a nie każdy błąd w umowie.
  • Oświadczenie składasz kredytodawcy na piśmie, w ciągu roku od dnia wykonania umowy.
  • Dotyczy kredytu konsumenckiego, co do zasady do 255 550 zł. Kredyt na firmę i kredyt hipoteczny są poza tą ustawą.
  • Koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidziane w umowie zostają po Twojej stronie.

Podstawa prawna: art. 3, art. 45 ust. 1-5 i art. 47 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2025 poz. 1362)

Na czym polega sankcja kredytu darmowego
Sankcja kredytu darmowego w szczegółach
Kiedy sankcja działa
Które elementy umowy obejmuje lista naruszeń
Co rozstrzygnęły TSUE i Sąd Najwyższy
Jak skorzystać z sankcji krok po kroku
Czego sankcja nie obejmuje
Najczęstsze pytania

Na czym polega sankcja kredytu darmowego

Sankcja kredytu darmowego to skutek, który ustawa wiąże z naruszeniem przez kredytodawcę obowiązków przy umowie o kredyt konsumencki. Nie unieważnia umowy i nie umarza długu. Umowa trwa dalej, zmienia się tylko to, co należy się kredytodawcy ponad kapitał.

  • Kapitał oddajesz w terminach i w sposób ustalony w umowie. Sankcja nie przyspiesza ani nie odracza rat.
  • Odpadają odsetki, prowizja i pozostałe koszty kredytu należne kredytodawcy.
  • Koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidziane w umowie ponosisz nadal (art. 45 ust. 4).
  • Umowa nie może wyłączyć ani ograniczyć tego uprawnienia. Taki zapis ustępuje przepisom ustawy (art. 47).

Art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim

W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Sankcja kredytu darmowego w szczegółach

Każda strona odpowiada na jedno pytanie i podaje przepis, na którym się opiera.

Których kredytów dotyczy

Limit 255 550 zł, wyjątek dla remontu bez hipoteki i umowy, których ustawa w ogóle nie obejmuje.

Sprawdź zakres ustawy

Lista naruszeń

Przepisy z art. 45 ust. 1 opisane prostym językiem i elementy umowy, których na liście nie ma.

Zobacz listę

Kalkulator sankcji

Ile kosztów obejmuje Twoja umowa i jaka część zapłaconych rat przypadła na odsetki i koszty.

Policz koszty

Ile masz czasu

Rok od dnia wykonania umowy i spór o to, od której daty liczyć ten termin.

Sprawdź termin

Wyroki TSUE

Rozstrzygnięcia w sprawach C-472/23 i C-744/24, z datą i sądem, który zadał pytanie.

Czytaj o wyrokach

Wyrok SN z 2026 r.

II CSKP 89/26: odsetki tylko od kwoty wypłaconej, harmonogram i zasady zmiany opłat.

Czytaj o wyroku

Kiedy sankcja działa

Sankcja nie działa sama. Muszą być spełnione razem cztery warunki.

1

Umowa jest umową o kredyt konsumencki

Co do zasady to kredyt do 255 550 zł, którego kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela konsumentowi (art. 3 ust. 1). Kredyt na firmę nie jest kredytem konsumenckim, a kredyt zabezpieczony hipoteką podlega odrębnej ustawie. Których kredytów dotyczy sankcja

2

Kredytodawca naruszył przepis z listy

Art. 45 ust. 1 wymienia konkretne przepisy. Uchybienie spoza tej listy sankcji nie uruchamia, nawet jeśli jest wadą umowy. Lista naruszeń

3

Składasz kredytodawcy pisemne oświadczenie

Ustawa wymaga formy pisemnej. Rozmowa telefoniczna albo w oddziale nie wystarczy, a bez oświadczenia skutek z art. 45 ust. 1 nie powstaje.

4

Mieścisz się w terminie

Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Ustawa nie definiuje, kiedy umowa jest wykonana, dlatego daty ustal na samym początku. Ile masz czasu

Które elementy umowy obejmuje lista naruszeń

Większość przepisów z art. 45 ust. 1 opisuje, co umowa musi zawierać. Brak takiego elementu albo podanie go wadliwie może uruchomić sankcję.

Opisy są skrótami przepisów. Wiążące jest brzmienie ustawy.

Element umowy

Co umowa musi podać

Przepis

Forma

Umowa zawarta na piśmie, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę

art. 29 ust. 1

Kwota i wypłata

Całkowita kwota kredytu oraz terminy i sposób jego wypłaty

art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5

Oprocentowanie

Stopa oprocentowania, warunki jej stosowania oraz okresy, warunki i procedury jej zmiany

art. 30 ust. 1 pkt 6

RRSO i kwota do zapłaty

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania i całkowita kwota do zapłaty, z założeniami przyjętymi do ich obliczenia

art. 30 ust. 1 pkt 7

Spłata

Zasady i terminy spłaty, w tym kolejność zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy

art. 30 ust. 1 pkt 8

Inne koszty

Opłaty, prowizje, marże i koszty usług dodatkowych oraz warunki, na jakich mogą się zmienić

art. 30 ust. 1 pkt 10

Zaległości

Oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego, warunki jego zmiany i inne opłaty za zaległości

art. 30 ust. 1 pkt 11

Zabezpieczenie i odstąpienie

Sposób zabezpieczenia i ubezpieczenia spłaty oraz termin, sposób i skutki odstąpienia od umowy

art. 30 ust. 1 pkt 14 i 15

Wcześniejsza spłata

Prawo do spłaty przed terminem, procedura takiej spłaty i zasady prowizji za nią

art. 30 ust. 1 pkt 16 i 17

Limit kosztów

Pozaodsetkowe koszty kredytu w granicach ustawowego maksimum

art. 36a-36c

Na liście są też dodatkowe wymogi dla kredytu wiązanego, kredytu w rachunku spłacanego na żądanie lub w ciągu trzech miesięcy i umów o odroczenie spłaty przy zwłoce (art. 31-33) oraz limit opłat za zaległości (art. 33a).

Co rozstrzygnęły TSUE i Sąd Najwyższy

Trzy kwestie wracają w sporach o sankcję najczęściej. Dwie zostały rozstrzygnięte na korzyść konsumentów, trzecia nie.

  • Odsetki od kredytowanych kosztów. Bank nie może stosować umownej stopy oprocentowania do kwot przeznaczonych na koszty kredytu, które nie zostały wypłacone konsumentowi (wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24). To samo przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26.
  • Niesprawdzalne zasady zmiany opłat. Jeśli umowa wymienia okoliczności uzasadniające podwyżkę opłat, których uważny konsument nie może zweryfikować ani ocenić ich wpływu na opłaty, narusza to obowiązek informacyjny, o ile podważa możliwość oceny zakresu zobowiązania (wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r., C-472/23).
  • Zawyżona RRSO. Samo podanie RRSO, która okazała się zawyżona, bo część zapisów uznano później za nieuczciwe i niewiążące, nie jest jeszcze naruszeniem obowiązku informacyjnego (C-472/23).

W tym samym wyroku C-472/23 Trybunał dopuścił jednolitą sankcję, czyli utratę odsetek i kosztów niezależnie od wagi naruszenia, jeżeli naruszenie mogło podważyć ocenę zakresu zobowiązania przez konsumenta. Wyroki TSUE wiążą sądy co do wykładni prawa unijnego, a konkretną umowę ocenia sąd krajowy.

Wyroki TSUE o sankcji kredytu darmowego →

Masz umowę i nie wiesz, czy to Twój przypadek

Napisz, jaki to kredyt, kiedy go zawarto i czy jest już spłacony. Odpiszemy mailem, które zapisy sprawdzić najpierw i od której daty liczyć rok.

Opisz swoją sprawę

Jak skorzystać z sankcji krok po kroku

1

Zbierz dokumenty

Umowa z załącznikami, harmonogram spłaty, aneksy i potwierdzenie wypłaty. Bez nich nie da się porównać umowy z przepisami.

2

Ustal daty

Data zawarcia umowy, wypłaty kredytu i ostatniej raty albo wcześniejszej spłaty. Od nich zależy, czy roczny termin jeszcze biegnie.

3

Porównaj umowę z listą

Sprawdź elementy z tabeli wyżej. Dużo mówi porównanie kwoty wypłaconej z całkowitą kwotą kredytu i to, czy harmonogram rozbija ratę na kapitał, odsetki i inne koszty.

4

Złóż pisemne oświadczenie

Oświadczenie kierujesz do kredytodawcy, na piśmie. Zachowaj dowód nadania i doręczenia, bo liczy się złożenie go przed upływem terminu.

5

Jeśli kredytodawca się nie zgadza

Możesz złożyć reklamację, a po jej odrzuceniu wniosek do Rzecznika Finansowego. Ostatecznie spór rozstrzyga sąd, który ocenia, czy naruszenie wystąpiło i jaki ma skutek. Reklamacja w banku

Czego sankcja nie obejmuje

  • Kapitału. Pożyczoną kwotę oddajesz w całości.
  • Kosztów ustanowienia zabezpieczenia przewidzianych w umowie (art. 45 ust. 4).
  • Kredytów spoza ustawy o kredycie konsumenckim, w tym kredytu na firmę i kredytu zabezpieczonego hipoteką.
  • Umów, przy których od dnia wykonania minął rok. Uprawnienie wtedy wygasa (art. 45 ust. 5).

Wcześniejsza spłata to osobna instytucja: całkowity koszt kredytu obniża się wtedy o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę (art. 49). Opisujemy ją przy zwrocie prowizji. Jeśli problemem jest sama spłata długów, a nie treść umowy, zacznij od strony Długi.

Najczęstsze pytania

Nie. Oddajesz pożyczony kapitał w całości, w terminach i w sposób ustalony w umowie. Sankcja pozbawia kredytodawcę odsetek i innych kosztów kredytu. Koszty ustanowienia zabezpieczenia przewidziane w umowie ponosisz nadal (art. 45 ust. 1 i 4 ustawy o kredycie konsumenckim).

Rok od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5). Ustawa nie mówi, kiedy umowa jest wykonana, i o to toczy się spór: czy liczy się wypłata kredytu, czy spłata przez obie strony. Dlatego najpierw ustal daty z umowy i harmonogramu.

Nie. Ustawa wymaga pisemnego oświadczenia złożonego kredytodawcy. Bez niego skutek z art. 45 ust. 1 nie powstaje.

Nie. Art. 45 dotyczy umów o kredyt konsumencki, a kredyt zabezpieczony hipoteką podlega odrębnej ustawie. Ustawa o kredycie konsumenckim obejmuje natomiast kredyt na remont domu albo mieszkania bez zabezpieczenia hipotecznego, także powyżej 255 550 zł (art. 3 ust. 1a).

Nie. Sankcję uruchamia tylko naruszenie przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1. TSUE uznał, że sankcja może działać niezależnie od wagi naruszenia, jeśli naruszenie mogło podważyć ocenę zakresu zobowiązania przez konsumenta (C-472/23).

Nie. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać uprawnień konsumenta przewidzianych w ustawie. Zamiast takiego zapisu stosuje się przepisy ustawy (art. 47).

Nie zawsze. Skutek ustawa wiąże ze złożeniem pisemnego oświadczenia. Jeśli kredytodawca go nie uzna, możesz złożyć reklamację i wniosek do Rzecznika Finansowego, a spór ostatecznie rozstrzyga sąd.

Na tej stronie

Masz umowę kredytu konsumenckiego?

Napisz, jaki to kredyt i kiedy go zawarto. Odpiszemy mailem, które zapisy sprawdzić najpierw.

Opisz swoją sprawę

Opisz swoją sprawę

Zajmie to około 2 minut. W sprawach z bankiem nie mamy dziś partnera, więc odpiszemy mailem, które przepisy sprawdzić w Twojej umowie i gdzie złożyć reklamację lub skargę.

  • Napisz, jaki to kredyt, kiedy go zawarto i czy jest już spłacony.
  • Odpowiadamy mailem, z przepisem i linkiem do źródła.
  • Twoich danych nikomu nie przekazujemy.

Bez opłat. Help Finance nie dzwoni z ofertami.

Czego dotyczy sprawa?*
W sprawach z bankiem odpowiadamy mailem: który przepis dotyczy umowy i co możesz zrobić. Danych nikomu nie przekazujemy.
Nieobowiązkowe, ale im konkretniej, tym sensowniejsza odpowiedź.
Zgoda na informacje o zmianach prawa (nieobowiązkowa)
Zgodę możesz w każdej chwili wycofać, pisząc na kontakt@helpfinance.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed jej wycofaniem.

Czytaj dalej

Niedozwolone zapisy w umowie

Kiedy zapis nieuzgodniony indywidualnie nie wiąże konsumenta (art. 385¹ Kodeksu cywilnego).

Czytaj

Zwrot prowizji przy wcześniejszej spłacie

Obniżenie kosztów kredytu o okres, o który skrócono umowę (art. 49).

Czytaj

Reklamacja w banku

Ile bank ma czasu na odpowiedź i co zrobić, gdy milczy albo odmawia.

Czytaj

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny i aktualizacja: 23.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.