Niedozwolone zapisy
Niedozwolone zapisy w umowie kredytu
Kodeks cywilny nie zawiera osobnych przepisów o kredycie. Zawiera ogólny mechanizm, który przy umowie kredytowej działa szczególnie mocno - bo umowy kredytowe pisze się na wzorcach, a ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, że było inaczej.
- Cztery przesłanki, które muszą wystąpić razem
- Ciężar dowodu po stronie tego, kto powołuje się na uzgodnienie
- Ocena według stanu z chwili zawarcia umowy
Na tej stronie3
Podstawa: art. 3851-3853 Kodeksu cywilnego
Krótki formularz, bez wysyłania dokumentów na start
Czytanie, kalkulatory i wysłanie zgłoszenia nic nie kosztują
Zgłoszenie trafia do jednego partnera z opublikowanej listy
Mechanizm
Jak przepis działa przy umowie kredytu
Mechanizm jest ten sam co przy każdej umowie konsumenckiej, ale przy kredycie dwa elementy mają szczególne znaczenie.
Cztery przesłanki, które muszą wystąpić razem
- postanowienie pochodzi z umowy zawieranej z konsumentem,
- nie zostało uzgodnione indywidualnie,
- kształtuje prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami,
- rażąco narusza jego interesy.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 1
Ocena nie obejmuje postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie - ale tylko wtedy, gdy zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Przy kredycie to zastrzeżenie bywa kluczowe: postanowienie o cenie, które nie jest jednoznaczne, pozostaje objęte kontrolą.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 1 zdanie drugie
Jeżeli postanowienie nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 2
Dowód
Kto musi czego dowieść
To rozłożenie ciężaru dowodu jest po stronie konsumenta najmocniejszym elementem całej konstrukcji.
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 3
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje - czyli w praktyce na banku.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 4
Oceny zgodności postanowienia z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz umowy pozostające w związku z ocenianą umową. Późniejszy aneks ani sposób wykonywania umowy nie zmieniają zatem punktu odniesienia.
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3852
Lista
Które pozycje z listy ustawowej pojawiają się przy kredytach
Art. 3853 wymienia dwadzieścia trzy rodzaje postanowień, które w razie wątpliwości uważa się za niedozwolone. Poniżej te, które w umowach kredytowych występują najczęściej.
| Punkt | Treść |
|---|---|
| pkt 4 | przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy |
| pkt 8 | uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta |
| pkt 9 | przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy |
| pkt 10 | uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie |
| pkt 17 | nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania albo odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego |
| pkt 19 | przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia |
| pkt 20 | przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny albo wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy |
Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3853 pkt 4, 8, 9, 10, 17, 19 i 20
Lista jest katalogiem wątpliwości, a nie automatycznym wyrokiem. Przepis mówi, że w razie wątpliwości uważa się, iż są to postanowienia niedozwolone - ocena konkretnego zapisu należy do sądu.
Najczęstsze pytania
Podpisałem umowę, więc zgodziłem się na wszystko?
Nie w rozumieniu tego przepisu. Nieuzgodnione indywidualnie są postanowienia, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności przejęte z wzorca zaproponowanego przez kontrahenta. Sam podpis tego nie zmienia.
Czy cały kredyt przepada, gdy jeden zapis jest niedozwolony?
Kodeks stanowi, że jeżeli postanowienie nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Co to oznacza dla konkretnej umowy, zależy od tego, czym było usunięte postanowienie.
Bank mówi, że negocjowaliśmy warunki. I co teraz?
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Czy aneks naprawia niedozwolony zapis?
Ocena zgodności postanowienia z dobrymi obyczajami następuje według stanu z chwili zawarcia umowy. To, co wydarzyło się później, nie jest punktem odniesienia dla tej oceny.
Źródła: Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795 t.j.), art. 3851 § 1-4, art. 3852, art. 3853.
Tabela podaje wybrane punkty art. 3853. Pełny katalog liczy dwadzieścia trzy pozycje.
Masz w umowie zapis, który budzi wątpliwości?
Przepisz go dosłownie w zgłoszeniu. Wskażemy, do której przesłanki z art. 3851 go porównać.
Opis sytuacji nie jest wnioskiem ani zobowiązaniem.
Zgłoszenie
Opisz swoją sytuację
Wypełnienie zajmuje około 2 minut. Sprawdzimy zgłoszenie i jeśli zobaczymy możliwą ścieżkę, za Twoją zgodą przekażemy je jednemu partnerowi. Help Finance nie dzwoni z ofertami.
- Opisujesz sprawęOkoło 2 minut. Bez opłat i bez zobowiązań.
- Sprawdzamy zgłoszenieZespół Help Finance ocenia, czy widzi możliwą ścieżkę. Jeśli nie widzi, mówimy to wprost.
- Kontaktuje się jeden partnerTylko za Twoją zgodą i tylko jeden, z opublikowanej listy. Partner przedstawia warunki, decyzja należy do Ciebie.
- Help Finance nie dzwoni z ofertami
- Lista partnerów jest jawna: zobacz, kto to jest