Windykacja
Jak rozmawiać z windykacją: co firma może, a czego nie
Telefon od firmy windykacyjnej potrafi wystraszyć. Tymczasem windykator nie ma uprawnień komornika, a przedawnionego długu nie można skutecznie dochodzić od konsumenta w sądzie. Poniżej prawa, które warto znać przed rozmową.
- Windykator nie jest komornikiem i nie zajmie majątku
- Przedawnionego długu nie można dochodzić od konsumenta
- Każde ustalenie potwierdzaj na piśmie
Na tej stronie7
Podstawa: Kodeks cywilny, Kodeks karny, decyzje Prezesa UOKiK
Krótki formularz, bez wysyłania dokumentów na start
Czytanie, kalkulatory i wysłanie zgłoszenia nic nie kosztują
Zgłoszenie trafia do jednego partnera z opublikowanej listy
Podstawa
Windykator to nie komornik
To najważniejsza różnica. Od niej zależy, czego firma może od Ciebie żądać.
| Firma windykacyjna | Komornik sądowy | |
|---|---|---|
| Na jakiej podstawie działa | Umowa z wierzycielem albo zakup długu | Tytuł wykonawczy, czyli orzeczenie z klauzulą wykonalności |
| Zajęcie wynagrodzenia i konta | Nie może | Może, w granicach kwot wolnych od zajęcia |
| Zajęcie rzeczy | Nie może | Może, w toku egzekucji |
| Co może robić | Proponować dobrowolną spłatę, ugodę, raty | Prowadzić egzekucję |
Stanowisko i decyzje Prezesa UOKiK wobec firm windykacyjnych: zajęcie majątku jest możliwe dopiero po wyroku z klauzulą wykonalności, w egzekucji prowadzonej przez komornika
UOKiK nakładał kary na firmy windykacyjne za pisma, które wyglądem lub treścią udawały pisma sądu albo komornika, np. zatytułowane „Egzekucja komornicza”. Zanim zapłacisz, sprawdź, kto naprawdę jest nadawcą pisma.
Twoje prawa
Czego windykatorowi nie wolno
- Grozić. Groźba popełnienia przestępstwa, która wzbudza uzasadnioną obawę, jest przestępstwem (art. 190 § 1 Kodeksu karnego).
- Zmuszać przemocą lub groźbą bezprawną do zwrotu długu. Kodeks karny przewiduje za to karę pozbawienia wolności (art. 191 § 1 i § 2).
- Uporczywie nękać. Nękanie, które wzbudza poczucie zagrożenia albo istotnie narusza prywatność, jest przestępstwem (art. 190a § 1 Kodeksu karnego).
- Wejść do domu bez Twojej zgody ani zostać w nim wbrew Twojemu żądaniu (art. 193 Kodeksu karnego).
- Podszywać się pod sąd lub komornika. Takie pisma UOKiK uznawał za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.
Kodeks karny, art. 190 § 1, art. 190a § 1, art. 191 § 1 i § 2, art. 193
Firmy zrzeszone w Związku Przedsiębiorstw Finansowych stosują dodatkowo branżowe Zasady Dobrych Praktyk: kontakt nie może mieć znamion szykany, korespondencja przychodzi w zamkniętej kopercie bez oznaczeń, że dotyczy długu, a bez Twojej zgody windykator nie powinien kontaktować się z osobami trzecimi. To samoregulacja, która wiąże członków ZPF, a nie przepis ustawy.
Zasady Dobrych Praktyk ZPF, księga III (wydanie z września 2018 r.), § 49, § 56, § 58
Cesja
Dług został sprzedany. Komu płacić?
- Wierzyciel może sprzedać dług bez Twojej zgody. Razem z długiem przechodzą związane z nim prawa, w tym roszczenie o zaległe odsetki (art. 509 Kodeksu cywilnego).
- Dopóki nie zawiadomiono Cię o sprzedaży, zapłata poprzedniemu wierzycielowi jest skuteczna, chyba że wiedziałeś o przelewie (art. 512 Kodeksu cywilnego).
- Masz prawo poprosić o dokumenty, z których wynika, komu i na jakiej podstawie masz teraz płacić.
Kodeks cywilny, art. 509 i art. 512
Przedawnienie
Przedawniony dług
Najważniejsza ochrona konsumenta w rozmowie z windykacją.
- Podstawowy termin przedawnienia to 6 lat, a dla świadczeń okresowych i roszczeń związanych z działalnością gospodarczą 3 lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego).
- Po upływie terminu nie można domagać się od konsumenta zaspokojenia roszczenia, a sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu (art. 117 § 21). W wyjątkowych przypadkach sąd może nie uwzględnić przedawnienia ze względów słuszności (art. 1171).
- Uznanie długu przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2). Dlatego nie potwierdzaj starego długu w rozmowie, zanim sprawdzisz daty.
Kodeks cywilny, art. 117 § 21, art. 1171, art. 118, art. 123 § 1 pkt 2
Jak liczyć termin i co go przerywa, opisujemy szerzej na stronie o przedawnieniu długu.
Koszty
Jakie koszty mogą Ci doliczyć
- Kredyt konsumencki: pozaodsetkowe koszty kredytu mają ustawowy limit, a łącznie nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Koszty ponad limit nie należą się kredytodawcy. Policzysz to w kalkulatorze limitu kosztów.
- Rekompensata 40, 70 lub 100 euro za koszty odzyskiwania należności dotyczy transakcji między przedsiębiorcami, a nie długów konsumenta.
Ustawa o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2025 poz. 1362 t.j.), art. 36a; ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Przygotowanie
Zanim odbierzesz telefon: 6 kroków
Ustal, kto dzwoni i w czyim imieniu
Nazwa firmy, nazwisko rozmówcy i pierwotny wierzyciel. Zapisz datę rozmowy.
Poproś o dokumenty na piśmie
Z czego wynika dług, jaka jest jego wysokość i czy został sprzedany.
Sprawdź daty
Kiedy dług stał się wymagalny. Od tego zależy, czy nie jest przedawniony.
Nie potwierdzaj długu pod presją
Masz prawo powiedzieć, że odpowiesz po sprawdzeniu dokumentów.
Proponuj ratę, na którą Cię stać
Policz budżet w arkuszu budżetu domowego i nie obiecuj więcej, niż realnie zostaje.
Każde ustalenie potwierdź na piśmie
Wysokość raty, termin i kwota do spłaty w mailu albo w piśmie od firmy.
Skarga
Gdzie zgłosić nieuczciwą windykację
- Policja albo prokuratura - groźby, zmuszanie, nękanie.
- UOKiK - praktyki wprowadzające w błąd, np. pisma udające komornika.
- Prezes UODO - ujawnienie informacji o długu osobom trzecim.
- Związek Przedsiębiorstw Finansowych - jeśli firma jest członkiem ZPF.
Przepisy o licencjonowaniu zawodu windykatora były przedmiotem projektu ustawy przygotowanego w Ministerstwie Sprawiedliwości. Na tej stronie opisujemy wyłącznie przepisy, które obowiązują.
Pakiet materiałów
Pobierz pakiet: 4 pliki do druku i edycji
Wszystko, czego potrzebujesz przed rozmową z windykacją albo przed wnioskiem o upadłość, w plikach na komputer i telefon. Bez opłat.
- PDFChecklista przed upadłością konsumencką19 pozycji z miejscem na notatki, gotowa do druku.
- XLSXBudżet domowy w kryzysieArkusz Excel, który liczy sam. Z listą wierzycieli.
- DOCXWzór pisma do windykacjiProśba o dokumenty dotyczące długu. Uzupełniasz i wysyłasz.
- PDFDziennik rozmów z windykacją6 kroków przed rozmową i tabela na każdy kontakt.
Link do pobrania wyślemy na Twój e-mail. Tak potwierdzamy, że adres jest prawdziwy. Telefon jest nieobowiązkowy.
Najczęstsze pytania
Czy windykator może przyjść do mnie do domu?
Może zaproponować spotkanie, ale nie może wejść bez Twojej zgody ani zostać wbrew Twojemu żądaniu (art. 193 Kodeksu karnego). Nie może też zabrać żadnych rzeczy.
Czy muszę rozmawiać przez telefon?
Nie. Możesz poprosić o kontakt na piśmie i o dokumenty, z których wynika dług.
Co zrobić, gdy dług jest przedawniony?
Nie potwierdzaj go w rozmowie. Wobec konsumenta sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu (art. 117 § 21 Kodeksu cywilnego), a uznanie długu przerywa bieg przedawnienia.
Czy firma może dzwonić do mojej rodziny?
Ujawnianie informacji o Twoim długu osobom trzecim może naruszać przepisy o ochronie danych osobowych. Firmy zrzeszone w ZPF zobowiązały się nie kontaktować z osobami trzecimi bez Twojej zgody.
Źródła: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 117, 1171, 118, 123, 509, 512.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 190, 190a, 191, 193.
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2025 poz. 1362 t.j.), art. 36a.
Decyzje i stanowiska Prezesa UOKiK dotyczące praktyk firm windykacyjnych.
Związek Przedsiębiorstw Finansowych, Zasady Dobrych Praktyk, księga III, wydanie z września 2018 r.
Długów jest więcej niż możliwości spłaty?
Opisz swoją sytuację w około 2 minuty. Zespół Help Finance oceni zgłoszenie i za Twoją zgodą przekaże je jednemu partnerowi z opublikowanej listy.
Opis sytuacji nie jest wnioskiem ani zobowiązaniem.
Zgłoszenie
Opisz swoją sytuację
Wypełnienie zajmuje około 2 minut. Sprawdzimy zgłoszenie i jeśli zobaczymy możliwą ścieżkę, za Twoją zgodą przekażemy je jednemu partnerowi. Help Finance nie dzwoni z ofertami.
- Opisujesz sprawęOkoło 2 minut. Bez opłat i bez zobowiązań.
- Sprawdzamy zgłoszenieZespół Help Finance ocenia, czy widzi możliwą ścieżkę. Jeśli nie widzi, mówimy to wprost.
- Kontaktuje się jeden partnerTylko za Twoją zgodą i tylko jeden, z opublikowanej listy. Partner przedstawia warunki, decyzja należy do Ciebie.
- Help Finance nie dzwoni z ofertami
- Lista partnerów jest jawna: zobacz, kto to jest