Plan spłaty w upadłości konsumenckiej trwa co do zasady do 36 miesięcy

Co sąd ustala w postanowieniu o planie spłaty?

Sąd rozstrzyga w nim o czterech sprawach (art. 491¹⁵ ust. 1):

Projekt planu przygotowuje syndyk po upływie terminu na zgłoszenie wierzytelności i sprzedaży majątku. Dłużnik i wierzyciele mają 14 dni na przedstawienie stanowiska, a każdy z nich może zażądać rozprawy (art. 491¹⁴ ust. 1, 3 i 4). Sąd nie jest związany ich stanowiskiem (art. 491¹⁵ ust. 4). Na postanowienie przysługuje zażalenie, a samo postanowienie obwieszcza się (art. 491¹⁴ ust. 7).

Ile trwa plan spłaty?

Co do zasady najwyżej 36 miesięcy. Długość zależy od tego, jak powstała niewypłacalność, i od tego, jaką część długów objętych planem dłużnik spłaci.

Do okresu spłaty wlicza się czas od upływu sześciu miesięcy po ogłoszeniu upadłości do dnia ustalenia planu. Nie wlicza się go, jeśli dłużnik nie pokryłby w całości kosztów postępowania zapłaconych tymczasowo przez Skarb Państwa. Nie wlicza się też okresu warunkowego umorzenia długów (art. 491¹⁵ ust. 1d).

Od czego zależy wysokość rat w planie spłaty?

Ustawa nie podaje kwoty ani wzoru. Sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe dłużnika, koszty utrzymania jego i osób na jego utrzymaniu, ich potrzeby mieszkaniowe, wysokość niespłaconych długów i to, w jakim stopniu wierzyciele zostali już zaspokojeni ze sprzedaży majątku (art. 491¹⁵ ust. 4).

W planie sąd uwzględnia też koszty postępowania zapłacone tymczasowo przez Skarb Państwa, w pełnej wysokości, chyba że nie pozwalają na to zarobki i koszty utrzymania dłużnika. Część, której plan nie obejmie, ponosi Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 2 i 3).

Plan nie zmienia praw wierzyciela wobec poręczyciela i współdłużnika ani hipoteki czy zastawu ustanowionych na majątku innej osoby. Jest za to skuteczny w relacji między dłużnikiem a jego poręczycielem, gwarantem i współdłużnikiem (art. 491¹⁵ ust. 5).

Jakie obowiązki ma dłużnik w czasie planu spłaty?

Dłużnik nie może dokonywać czynności dotyczących majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd, na wniosek dłużnika, może wyrazić na nie zgodę albo je zatwierdzić (art. 491¹⁸ ust. 1 i 2).

Co roku do końca kwietnia dłużnik składa sądowi sprawozdanie za poprzedni rok: przychody, spłacone kwoty i składniki majątku warte więcej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie, razem z kopią rocznego zeznania podatkowego (art. 491¹⁸ ust. 3).

Przez cały okres planu wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji długów sprzed ustalenia planu, z wyjątkiem długów, których upadłość nie umarza, np. alimentów (art. 491¹⁵ ust. 6).

Kiedy plan spłaty można zmienić albo uchylić?

Gdy dłużnik nie może wywiązać się z planu, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan i przedłużyć termin spłaty o najwyżej 18 miesięcy. Jeśli niemożność jest trwała i wynika z przyczyn niezależnych od dłużnika, sąd może uchylić plan i umorzyć niewykonane długi (art. 491¹⁹ ust. 1 i 2).

Zmiany planu mogą żądać także wierzyciele, ale tylko przy istotnej poprawie sytuacji majątkowej dłużnika z innych przyczyn niż wzrost wynagrodzenia za pracę lub dochodów z własnej pracy zarobkowej (art. 491¹⁹ ust. 3).

Jeśli dłużnik nie wykonuje planu, nie złoży sprawozdania, zatai przychody lub majątek albo bez zgody sądu dokona zakazanej czynności, sąd uchyla plan, chyba że uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za nim względy słuszności lub względy humanitarne. Po uchyleniu planu długi nie podlegają umorzeniu (art. 491²⁰ ust. 1-3). W tych sprawach sąd orzeka na rozprawie (art. 491^20a).

Kiedy sąd odmawia ustalenia planu spłaty?

Gdy dłużnik celowo doprowadził do niewypłacalności albo istotnie ją pogłębił, na przykład trwoniąc majątek lub celowo nie płacąc wymagalnych długów, albo gdy w ciągu dziesięciu lat przed wnioskiem w jego poprzedniej upadłości umorzono mu długi. Sąd może mimo to ustalić plan, jeśli przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne (art. 491^14a ust. 1).

Przy odmowie sąd dzieli między wierzycieli pieniądze ze sprzedaży majątku, ale bez umorzenia pozostałych długów (art. 491^14a ust. 2). Art. 491⁴, który opisują starsze poradniki, jest uchylony, a te okoliczności sąd ocenia przy planie spłaty, nie przy przyjęciu wniosku.

Najczęstsze pytania