Help Finance / Długi / Upadłość konsumencka / Umorzenie bez planu spłaty
Umorzenie długów bez planu spłaty wierzycieli
Gdy osobista sytuacja dłużnika w oczywisty sposób wskazuje, że trwale nie może niczego spłacać, sąd umarza długi bez ustalania planu spłaty (art. 49116 Prawa upadłościowego). Przy niezdolności nietrwałej umorzenie jest warunkowe: przez pięć lat dłużnik nie może pogarszać swojej sytuacji majątkowej, a wierzyciele mogą wnioskować o plan spłaty.
W skrócie
Podstawa prawna: art. 49116, art. 49114 ust. 5 i art. 49115 ust. 2 Prawa upadłościowego
Kiedy sąd umarza długi bez planu spłaty?
Gdy osobista sytuacja dłużnika w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do jakichkolwiek spłat. Ustawa nie definiuje trwałej niezdolności ani nie podaje listy przypadków, więc sąd ocenia ją w konkretnej sprawie na podstawie informacji syndyka i stanowisk dłużnika oraz wierzycieli.
Jeśli ze sprzedaży majątku zebrano pieniądze, sąd i tak wydaje postanowienie o planie spłaty, ale ogranicza się w nim do podziału tych pieniędzy między wierzycieli i umarza resztę długów. Taki plan wykonuje syndyk (art. 49116 ust. 1a). Koszty postępowania zapłacone tymczasowo przez Skarb Państwa obciążają wtedy Skarb Państwa (art. 49116 ust. 2).
Art. 49116 ust. 1 Prawa upadłościowego
Sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.
Co, jeśli żaden wierzyciel nie zgłosi wierzytelności?
Sąd po upływie terminu na zgłoszenia umarza długi bez planu spłaty, chyba że w toku postępowania nie pokryto kosztów zapłaconych tymczasowo przez Skarb Państwa lub innych zobowiązań masy upadłości (art. 49114 ust. 5).
Jeśli takie koszty zostały, plan spłaty obejmuje tylko je. Gdy ich nie ma, sąd umarza długi bez planu (art. 49115 ust. 2).
Na czym polega warunkowe umorzenie długów?
Gdy dłużnik nie może dziś niczego spłacać, ale ta sytuacja nie jest trwała, sąd umarza długi pod warunkiem. Przez pięć lat od uprawomocnienia się postanowienia dłużnik albo każdy wierzyciel może złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty. Jeśli sąd uzna, że niezdolność do spłat ustała, uchyla warunkowe umorzenie i ustala plan (art. 49116 ust. 2a).
Wniosek złożony w terminie sąd może rozpoznać także po upływie pięciu lat (art. 49116 ust. 2b). Jeśli przez pięć lat nikt wniosku nie złoży, długi ulegają umorzeniu z upływem tego terminu. Na wniosek dłużnika lub wierzyciela sąd wydaje postanowienie stwierdzające umorzenie i wskazuje jego datę (art. 49116 ust. 2i).
Nie wiesz, którą drogą może pójść Twoja sprawa?
Opisz swoje dochody, zdrowie i sytuację rodzinną na tyle, na ile uznasz za stosowne. Odpiszemy mailem, które przepisy mają znaczenie i gdzie szukać bezpłatnej pomocy.
Jakie obowiązki ma dłużnik przez pięć lat warunkowego umorzenia?
Najważniejsze są dwa: nie pogarszać swojej sytuacji majątkowej i co roku rozliczyć się przed sądem.
1
Bez czynności na niekorzyść majątku
Dłużnik nie może dokonywać czynności prawnych dotyczących majątku, które mogłyby pogorszyć jego sytuację majątkową. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może na nie zgodzić się albo je zatwierdzić (art. 49116 ust. 2c i 2d).
2
Sprawozdanie do końca kwietnia
Co roku dłużnik składa sądowi sprawozdanie za poprzedni rok: przychody, nabyty majątek wart więcej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie, możliwości zarobkowe i wydatki, z kopią zeznania podatkowego (art. 49116 ust. 2e).
3
Pełna jawność majątku
Ukrywanie majątku albo czynność uznana prawomocnie za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli to podstawa do uchylenia umorzenia (art. 49116 ust. 2g pkt 4).
4
Ochrona przed egzekucją
Przez pięć lat obowiązuje zakaz egzekucji długów sprzed upadłości, z wyjątkiem długów wyłączonych z umorzenia (art. 49116 ust. 2f w związku z art. 49115 ust. 6).
Kiedy sąd uchyla warunkowe umorzenie?
Gdy w ciągu pięciu lat dłużnik nie złożył sprawozdania w terminie, podał w nim nieprawdziwe informacje, bez zgody sądu dokonał zakazanej czynności albo ukrywał majątek. Sąd może nie uchylać umorzenia, jeśli uchybienie jest nieznaczne albo przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne (art. 49116 ust. 2g).
Po uchyleniu warunkowego umorzenia długi nie podlegają umorzeniu (art. 49116 ust. 2h).
Te same wyjątki co przy planie spłaty
Także przy umorzeniu bez planu zostają alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny, obowiązek naprawienia szkody z przestępstwa i długi umyślnie zatajone, a egzekucja pozostałych długów sprzed upadłości jest niedopuszczalna (art. 49116 ust. 3 w związku z art. 49121 ust. 2 i 3).
Najczęstsze pytania
Na tej stronie
Nie możesz spłacać niczego?
Opisz swoją sytuację. Odpiszemy mailem, które przepisy jej dotyczą i gdzie szukać bezpłatnej pomocy.
Opisz swoją sprawę
Zajmie to około 2 minut. Odpiszemy mailem, od czego zacząć w Twojej sytuacji i gdzie szukać bezpłatnej pomocy.
Bez opłat. Help Finance nie dzwoni z ofertami. Lista partnerów jest jawna.
Źródła i podstawa prawna
Stan prawny i aktualizacja: 23.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.