Help Finance / Oddłużanie / Układ konsumencki

Układ konsumencki jako porozumienie z wierzycielami zamiast upadłości

Osoba, która nie prowadzi firmy i stała się niewypłacalna, może zamiast upadłości zaproponować wierzycielom warunki spłaty. Postępowanie prowadzi nadzorca sądowy, a o układzie decydują wierzyciele w głosowaniu.

Opisz sprawę Jak przebiega postępowanie
  • Stan prawny na 23.10.2026
  • Układ do pięciu lat
  • Głosowanie najpóźniej po 3 miesiącach
Dwie osoby przeglądają dokumenty przy stole

W skrócie

  • Wniosek może złożyć niewypłacalna osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd może też skierować do układu osobę, która złożyła wniosek o upadłość, chyba że się na to nie zgodziła.
  • Sąd otwiera postępowanie, jeśli dochody i sytuacja zawodowa dłużnika wskazują, że pokryje koszty i wykona układ.
  • Z wnioskiem płaci się zaliczkę w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z trzeciego kwartału poprzedniego roku.
  • Zgromadzenie wierzycieli odbywa się najpóźniej trzy miesiące od otwarcia postępowania, a układ zawiera się zwykle na okres do pięciu lat.
  • Wynagrodzenie nadzorcy to 15% kwoty, którą dostaną wierzyciele według układu.

Podstawa prawna: art. 49125-49136 Prawa upadłościowego

Kiedy sąd otworzy postępowanie układowe
Jak przebiega postępowanie
Ile to trwa i ile kosztuje
Kiedy sąd umorzy postępowanie
Układ czy upadłość konsumencka
Najczęstsze pytania

Kiedy sąd otworzy postępowanie układowe

O otwarciu decyduje jeden warunek: czy dłużnik będzie w stanie zapłacić za postępowanie i spłacać układ. Liczy się dochód i sytuacja zawodowa, a nie majątek.

  • Własny wniosek. Dłużnik składa wniosek do sądu upadłościowego wraz ze wstępnymi propozycjami układowymi (art. 49125 ust. 1 i 5).
  • Skierowanie przez sąd. Sąd może skierować do układu osobę, która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, chyba że we wniosku zastrzegła, że się na to nie zgadza (art. 49125 ust. 2).

Art. 49125 ust. 3 Prawa upadłościowego

Sąd uwzględnia wniosek dłużnika o otwarcie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli albo może skierować go do tego postępowania, jeżeli możliwości zarobkowe dłużnika oraz jego sytuacja zawodowa wskazują na zdolność do pokrycia kosztów postępowania o zawarcie układu oraz możliwość zawarcia i wykonania układu z wierzycielami.

Jak przebiega postępowanie

Od otwarcia do głosowania mijają najwyżej trzy miesiące, a przy skierowaniu przez sąd cztery.

1

Otwarcie postępowania

Sąd wydaje postanowienie, wyznacza nadzorcę sądowego i obwieszcza otwarcie. Zawiadamia też izbę administracji skarbowej i ZUS albo KRUS (art. 49127, 49128).

2

Propozycje i spis wierzytelności

W ciągu 30 dni od doręczenia postanowienia nadzorca, w porozumieniu z dłużnikiem, przygotowuje propozycje układowe, spis wierzytelności i spis wierzytelności spornych oraz zwołuje zgromadzenie (art. 49130).

3

Głosowanie wierzycieli

Wierzyciele dostają zawiadomienie i propozycje co najmniej dwa tygodnie przed zgromadzeniem. Zgromadzeniu przewodniczy nadzorca, a protokół wymienia, kto głosował za i przeciw (art. 49131, 49132).

4

Zatwierdzenie i wykonanie

W ciągu 21 dni od zgromadzenia nadzorca składa wniosek o zatwierdzenie układu albo o umorzenie. Zatwierdzony układ dłużnik wykonuje za pośrednictwem nadzorcy wykonania układu (art. 49132 ust. 3, art. 49134).

Ile to trwa i ile kosztuje

Element

Co mówi ustawa

Czas trwania układu
art. 49133

Najwyżej pięć lat. Dłużej, gdy układ przewiduje zachowanie mieszkania lub domu, w którym mieszka dłużnik albo osoby na jego utrzymaniu, oraz w części dotyczącej wierzytelności z art. 151 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

Zaliczka z wnioskiem
art. 49126

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez nagród z zysku w trzecim kwartale poprzedniego roku, ogłoszone przez Prezesa GUS. Bez zaliczki sąd zwraca wniosek. Przy skierowaniu przez sąd zaliczkę płaci się nadzorcy w ciągu 30 dni od otwarcia.

Wynagrodzenie nadzorcy
art. 49135

15% kwoty zaspokojenia wierzycieli według układu, w tym opłata wstępna w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia. Od nadwyżki ponad 100 000 zł stawka spada do 3%, a ponad 500 000 zł do 1%.

Zastanawiasz się, czy stać Cię na układ?

Opisz dochody, liczbę wierzycieli i łączną kwotę długów. Odpowiemy mailem, które przepisy mają znaczenie i gdzie szukać bezpłatnej pomocy prawnej.

Opisz sprawę

Kiedy sąd umorzy postępowanie

  • gdy dłużnik nie wykonuje swoich obowiązków,
  • gdy aktualne dochody i sytuacja zawodowa nie uprawdopodobniają, że pokryje koszty i wykona układ,
  • gdy nadzorca nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia postępowania.

Podstawa: art. 49136 ust. 1 Prawa upadłościowego. Jeśli dłużnik trafił do układu ze swojego wniosku o upadłość, po prawomocnym umorzeniu sąd rozpoznaje ten wniosek (art. 49136 ust. 2).

Układ czy upadłość konsumencka

Kwestia

Układ konsumencki

Upadłość konsumencka

Kto decyduje o warunkach spłaty

Wierzyciele głosują nad propozycjami

Sąd ustala plan spłaty

Majątek

Postępowanie prowadzi nadzorca, układ może przewidywać zachowanie mieszkania

Syndyk sprzedaje majątek dłużnika wchodzący do masy upadłości

Czas spłaty

Do pięciu lat, z wyjątkami
art. 49133

Zwykle do 36 miesięcy, w szczególnych przypadkach do 84
art. 49115

Na start

Zaliczka i stały dochód

Niewypłacalność, domniemana przy opóźnieniu ponad trzy miesiące
art. 11 ust. 1a

Szczegóły drugiej drogi są na stronie upadłość konsumencka, a cały plan od budżetu do sądu w poradniku jak wyjść z długów.

Najczęstsze pytania

W układzie dłużnik proponuje warunki spłaty, a wierzyciele głosują nad nimi na zgromadzeniu prowadzonym przez nadzorcę sądowego. W upadłości syndyk sprzedaje majątek, a sąd ustala plan spłaty i po jego wykonaniu umarza pozostałe zobowiązania objęte planem.

Na okres nieprzekraczający pięciu lat. Dłuższy okres jest możliwy, gdy układ przewiduje zachowanie mieszkania dłużnika, oraz w części dotyczącej wierzytelności z art. 151 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego (art. 49133).

Nie. Sąd otwiera je, jeżeli możliwości zarobkowe i sytuacja zawodowa dłużnika wskazują na zdolność do pokrycia kosztów oraz zawarcia i wykonania układu (art. 49125 ust. 3).

Z wnioskiem płaci się zaliczkę równą przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z trzeciego kwartału poprzedniego roku (art. 49126). Wynagrodzenie nadzorcy to 15% kwoty zaspokojenia wierzycieli, z niższymi stawkami od nadwyżek ponad 100 000 zł i 500 000 zł (art. 49135).

Nadzorca w ciągu 21 dni od zgromadzenia składa wniosek o zatwierdzenie układu albo o umorzenie postępowania (art. 49132 ust. 3). Po umorzeniu zostaje możliwość wniosku o upadłość konsumencką.

Ustawa pozwala zawrzeć układ na dłużej niż pięć lat właśnie wtedy, gdy przewiduje on zachowanie przez dłużnika nieruchomości, w której mieszka on albo osoby na jego utrzymaniu (art. 49133 ust. 3).

Na tej stronie

Kilku wierzycieli i stały dochód?

Opisz sytuację. Odpowiemy mailem, czy przepisy o układzie mogą Cię dotyczyć i co przeczytać dalej.

Opisz sprawę

Opisz swoją sprawę

Dziś nie mamy partnera w sprawach długów osób prywatnych. Opisz sprawę, a odpowiemy mailem, które przepisy jej dotyczą i gdzie szukać bezpłatnej pomocy. Twoich danych nikomu nie przekazujemy.

  • Podaj liczbę wierzycieli i łączną kwotę długów
  • Napisz, jaki masz stały dochód
  • Odpowiadamy mailem, bez telefonów z ofertami

Opis sytuacji nie jest wnioskiem ani zobowiązaniem.

Czego dotyczy sprawa?*
W tematach długów odpowiadamy mailem: który przepis dotyczy sprawy i gdzie szukać bezpłatnej pomocy. Danych nikomu nie przekazujemy.
Nieobowiązkowe, ale im konkretniej, tym sensowniejsza odpowiedź.
Zgoda na informacje o zmianach prawa (nieobowiązkowa)
Zgodę możesz w każdej chwili wycofać, pisząc na kontakt@helpfinance.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed jej wycofaniem.

Czytaj dalej

Upadłość konsumencka

Jak sąd umarza długi i ile trwa plan spłaty.

Czytaj

Jak wyjść z długów

Plan krok po kroku, od budżetu do sądu.

Czytaj

Rozmowa z bankiem

Wniosek o restrukturyzację kredytu w banku.

Czytaj

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny i aktualizacja: 23.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.