Help Finance / Sprawy z bankiem / Kredyty walutowe

Kredyty walutowe i spór o klauzule przeliczeniowe we frankach i euro

Kredyt indeksowany albo denominowany do franka lub euro zawiera zapisy o przeliczaniu kursów. Spór dotyczy tego, czy te zapisy wiążą kredytobiorcę i co dzieje się z umową, gdy nie wiążą.

Opisz swoją sprawę Wyroki TSUE
  • Stan prawny na 23.10.2026
  • Art. 385¹ Kodeksu cywilnego
  • Wyroki TSUE C-260/18 i C-520/21
Monety franka szwajcarskiego i euro na umowie kredytu hipotecznego, obok pióro

W skrócie

  • Zapis w umowie z konsumentem nie wiąże go, jeśli nie był uzgodniony indywidualnie i kształtuje jego prawa sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
  • To bank musi udowodnić, że zapis uzgodniono indywidualnie, jeśli się na to powołuje.
  • Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że umowa może nie obowiązywać dalej bez nieuczciwych warunków, a o skutkach rozstrzyga wola konsumenta (C-260/18).
  • Gdy umowa upada w całości, bank nie może żądać od konsumenta więcej niż zwrotu wypłaconego kapitału i odsetek ustawowych za opóźnienie od wezwania (C-520/21).
  • Ocenę konkretnej umowy zaczyna się od jej treści, harmonogramu i historii wpłat.

Podstawa prawna: art. 385¹-385² Kodeksu cywilnego, dyrektywa 93/13/EWG

Kredyt indeksowany i denominowany, czym się różnią
Kiedy zapis o kursie nie wiąże kredytobiorcy
Co orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE
Czego wyroki nie przesądzają
Od czego zacząć ocenę umowy
Najczęstsze pytania

Kredyt indeksowany i denominowany, czym się różnią

W obu rodzajach umowa odwołuje się do waluty obcej, ale inaczej wiąże ją z kwotą kredytu. Przy kredycie indeksowanym kwota jest wyrażona w złotych i przeliczana na walutę. Przy denominowanym kwota jest wyrażona w walucie, a wypłata następuje w złotych.

W obu przypadkach o wysokości rat decydują zapisy o kursie, po jakim bank przelicza kapitał i spłaty. To właśnie te zapisy, nazywane klauzulami przeliczeniowymi, są przedmiotem sporów.

Kiedy zapis o kursie nie wiąże kredytobiorcy

Punktem wyjścia jest art. 385¹ Kodeksu cywilnego, który dotyczy każdej umowy z konsumentem, także kredytu walutowego.

  • Jeśli zapis nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2).
  • Nieuzgodnione indywidualnie są zapisy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, zwłaszcza przejęte z wzorca banku (§ 3).
  • Ciężar dowodu, że zapis uzgodniono indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4).
  • Zgodność z dobrymi obyczajami ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 385²).

Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i zrozumiale, a zapisy niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta (art. 385 § 2 Kodeksu cywilnego). Dla zapisu o kursie ma to znaczenie, bo wyjątek dla głównych świadczeń działa tylko przy jednoznacznym brzmieniu.

Art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Co orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE

Dwa wyroki wydane na pytania polskich sądów wyznaczają ramy sporu. Tabela streszcza ich sentencje.

Wyrok z 3 października 2019 r., C-260/18 (pytanie Sądu Okręgowego w Warszawie), i wyrok z 15 czerwca 2023 r., C-520/21 (pytanie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia).

Pytanie

Odpowiedź Trybunału

Wyrok

Czy umowa może upaść w całości

Sąd krajowy może przyjąć, że umowa nie może obowiązywać bez nieuczciwych warunków, jeśli ich usunięcie zmieniłoby charakter głównego przedmiotu umowy.

C-260/18, pkt 1

Kto decyduje o skutkach

Skutki unieważnienia umowy ocenia się według okoliczności z chwili sporu, a decydująca jest wola wyrażona przez konsumenta.

C-260/18, pkt 2

Czy sąd może wypełnić lukę

Nie wyłącznie przepisami ogólnymi, które uzupełniają umowę zasadami słuszności lub ustalonymi zwyczajami.

C-260/18, pkt 3

Czy sąd może zostawić nieuczciwy zapis

Nie, jeśli konsument nie zgodził się na jego utrzymanie, nawet gdy sąd uważa, że unieważnienie umowy byłoby dla niego niekorzystne.

C-260/18, pkt 4

Czego może żądać bank

Przy umowie nieważnej w całości tylko zwrotu wypłaconego kapitału i odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wezwania. Dalej idąca rekompensata jest wykluczona.

C-520/21

Czego może żądać konsument

Dyrektywa nie wyklucza rekompensaty ponad zwrot rat, kosztów i odsetek ustawowych, pod warunkiem poszanowania celów dyrektywy i zasady proporcjonalności.

C-520/21

Czego wyroki nie przesądzają

Wyroki Trybunału wiążą sądy krajowe co do wykładni prawa unijnego. Nie rozstrzygają jednak, czy konkretna umowa zawiera zapisy nieuzgodnione indywidualnie i czy naruszają one interesy kredytobiorcy. To sąd ustala na podstawie treści umowy i okoliczności jej zawarcia.

Dlatego ta strona nie ma kalkulatora roszczenia ani statystyk wygranych spraw. Bez umowy i historii spłat takie liczby nic nie mówią.

Masz umowę we frankach lub euro?

Napisz, kiedy ją zawarto, czy kredyt jest indeksowany, czy denominowany, i czy był aneks. Odpiszemy mailem, od czego zacząć i gdzie szukać bezpłatnej pomocy.

Opisz swoją sprawę

Od czego zacząć ocenę umowy

Pierwsze kroki nie wymagają pełnomocnika, tylko dokumentów.

1

Zbierz umowę i aneksy

Umowa, regulamin, który był jej częścią, aneksy i harmonogramy. Liczy się treść z dnia podpisania.

2

Zaznacz zapisy o kursie

Znajdź postanowienia o tym, po jakim kursie bank przelicza wypłatę i raty, i skąd ten kurs pochodzi.

3

Poproś bank o historię spłat

Zestawienie wpłat w złotych i w walucie pokazuje, ile już zapłacono. To podstawa każdej dalszej oceny.

4

Reklamacja i bezpłatna pomoc

Spór można zacząć od reklamacji w banku. Pomaga też Rzecznik Finansowy i miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów.

Najczęstsze pytania

Nie ma takiego automatyzmu. Zapis musi być nieuzgodniony indywidualnie i rażąco naruszać interesy konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. W sporze ocenia to sąd na tle konkretnej umowy.

Kodeks cywilny stanowi, że strony są związane umową w pozostałym zakresie. TSUE w sprawie C-260/18 orzekł jednak, że sąd może przyjąć, iż umowa nie może obowiązywać dalej, jeśli usunięcie zapisów zmieniłoby charakter jej głównego przedmiotu.

Według wyroku TSUE C-520/21 przy umowie nieważnej w całości bank nie może żądać od konsumenta rekompensaty ponad zwrot wypłaconego kapitału i odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty.

Zgodność zapisu z dobrymi obyczajami ocenia się według stanu z chwili zawarcia umowy, z uwzględnieniem jej treści i okoliczności zawarcia (art. 385² Kodeksu cywilnego).

Ten, kto się na to powołuje, czyli zwykle bank (art. 385¹ § 4 Kodeksu cywilnego).

Tego nie podajemy, bo zależy od sądu, przebiegu postępowania dowodowego i warunków pełnomocnika. Wiarygodne liczby da się podać dopiero po przeczytaniu umowy.

Na tej stronie

Kredyt we frankach lub euro?

Opisz umowę. Odpowiemy mailem, które przepisy i wyroki jej dotyczą.

Opisz sprawę

Opisz swoją sprawę

Dziś nie mamy partnera w sprawach z bankami. Opisz, czego dotyczy umowa, a odpowiemy mailem, które przepisy warto sprawdzić i gdzie złożyć reklamację lub skargę. Twoich danych nikomu nie przekazujemy.

  • Napisz, kiedy zawarto umowę, w jakiej walucie i czy kredyt jest jeszcze spłacany.
  • Odpowiemy mailem z przepisami i adresami bezpłatnej pomocy.
  • Nie wysyłaj na start skanów umowy, wystarczy opis.

Formularz nic nie kosztuje. Zasady przekazywania zgłoszeń opisujemy na stronie Partnerzy.

Czego dotyczy sprawa?*
W sprawach z bankiem odpowiadamy mailem: który przepis dotyczy umowy i co możesz zrobić. Danych nikomu nie przekazujemy.
Nieobowiązkowe, ale im konkretniej, tym sensowniejsza odpowiedź.
Zgoda na informacje o zmianach prawa (nieobowiązkowa)
Zgodę możesz w każdej chwili wycofać, pisząc na kontakt@helpfinance.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano przed jej wycofaniem.

Czytaj dalej

Niedozwolone zapisy w umowie

Kiedy zapis nie wiąże konsumenta i jak sprawdzić rejestr UOKiK.

Czytaj

Niedozwolone zapisy w umowie kredytu

Ciężar dowodu po stronie banku i punkty katalogu z art. 385³.

Czytaj

Reklamacja w banku

Jak złożyć reklamację i co zrobić, gdy bank nie odpowiada.

Czytaj

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny i aktualizacja: 23.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.